cevre-yonetimi
Enerji Verimliliğini Artırmak
Atık Yönetimi ve Döngüsel Ekonomi
Döngüsel Ekonomi Yaklaşımıyla Yapılan Çalışmalar
En önemli kaynağımız: Su ve Yönetimi
Biyoçeşitlilik

Doğal Kaynakları koruyoruz

Kaynakların verimli kullanılmasını önemseyen Tüpraş’ta atık yönetimi geleneksel atık yönetimi bakış açısı yerine atığın hammadde olarak kullanıldığı döngüsel ekonomi ilkelerinin yanı sıra Şirket’in Çevre Yönetimi Politikası, Atık Politikası ve ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi gereklilikleri doğrultusunda yönetilmektedir. Doğal kaynak kullanımı yerine atıkların hammadde olarak kullanılabileceği alanları belirleyip endüstriyel simbiyoz anlayışı ile hareket edilmektedir.

Tüpraş, Sıfır Atık Yönetim sürecini en başından beri hassasiyetle takip ederek rafinerilerinde atıkların azaltılması, kaynağında ayrıştırılması ve atık yönetim bilincinin oluşması için Sıfır Atık Hareketi’ni başlatmıştır. Sıfır Atık sürecinin yol haritası Sıfır Atık Hareket ekibi tarafından oluşturulmuş olup yol haritasına uygun adımlar kararlılıkla atılmaktadır. Tüpraş’ın tüm rafinerileri ve Genel Müdürlük Temel Seviye Sıfır Atık Belgesi’ne sahiptir.

T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından Nitelikli Belge kriterleri yayımlandığında Tüpraş Nitelikli Belge başvurusunda bulunacaktır. Diğer taraftan tüm operasyon ve faaliyetlerde “Sıfır Atık” bakış açısının yaygınlaşması için eğitimler ve optimizasyon çalışmalarına da devam edilmektedir.

Yaşam Döngüsü Yaklaşımı

Tüpraş, ürün ve süreçlerini yaşam döngüsü perspektifiyle değerlendirerek çevresel etkilerin bütüncül şekilde yönetilmesini hedeflemektedir. Bu kapsamda ürün yönetimi alanındaki risk ve fırsatlar analiz edilmekte, sürdürülebilir ürün yönetimi yaklaşımının organizasyon genelinde yaygınlaştırılması için çalışmalar yürütülmektedir.

Yaşam döngüsü düşüncesinin tüm süreçlere entegre edilmesi amacıyla eğitim ve farkındalık programları düzenlenirken, yatırım programındaki projeler çevresel etkileri açısından sistematik olarak değerlendirilmektedir.

Tüm yatırım projelerinde çevresel değerlendirme süreci zorunlu tutulmakta; ön fizibilite ve fizibilite aşamalarında kullanılan standart kriterler sayesinde projeler kaynak kullanımı, çevresel etkiler ve sürdürülebilirlik performansı açısından yaşam döngüsü yaklaşımıyla değerlendirilmektedir.

Bu yaklaşım, Tüpraş'ın kaynak verimliliğini artırırken çevresel etkilerini azaltmasına ve düşük karbonlu geleceğe geçiş hedeflerini desteklemesine katkı sağlamaktadır.

Yaşam Döngüsü Analizi Kapsamındaki Çalışmalara
2025 yılı Entegre Raporumuzdan Ulaşabilirsiniz

2025 Yılı Entegre Raporu

Enerji Verimliliğini Artırmak

2050 Karbon Nötr Hedefimiz kapsamında operasyonlarımız açısından enerji verimliliği öncelikli konularımızdan biridir.

20212022202320242025
Enerji Verimliliği Sağlayan Proje Sayısı (#)74597580126
Enerji Verimliliği Sağlanan Yıllık İlave Tasarruf (TJ)2.6931.9612.0851.8212.476
Enerji Verimliliği Sağlanan Tasarruf (milyon ABD doları)1335291918
Enerji Verimliliği Projeleriyle Sera Gazı Emisyonunda Sağlanan Düşüş (ton CO2e)149.696108.461115.140141.581145.055

Enerji verimliliği ve modernizasyon çalışmalarımızın katkısıyla enerji yoğunluğu endeksimizdeki iyileşme eğilimi devam etmiş, 2024 yılında 92,3 olarak gerçekleşen endeks değeri 2025 yılında 90,0 seviyesine gerilemiştir.

Yıllara Göre EII Gelişimi
Graph

Atık Yönetimi ve Döngüsel Ekonomi

Tüpraş, atık yönetimi çalışmalarını döngüsel ekonomi ilkeleri ve ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi doğrultusunda yürütmektedir. Atık oluşumunu kaynağında önlemeyi, yeniden kullanım ve geri kazanım uygulamalarını artırmayı hedefleyen şirket, atıkları alternatif hammadde olarak değerlendirmeye yönelik endüstriyel simbiyoz fırsatlarını da hayata geçirmektedir.

Sıfır Atık Hareketi kapsamında tüm rafineriler ve Genel Müdürlük Temel Seviye Sıfır Atık Belgesi'ne sahiptir. Atıkların azaltılması ve kaynağında ayrıştırılmasına yönelik eğitim ve farkındalık çalışmalarıyla çalışanların sürece aktif katılımı teşvik edilmektedir.

Atıkların büyük bölümü geri kazanım ve geri dönüşüm süreçlerine yönlendirilirken, elektronik atıklar da dahil olmak üzere tüm atık türleri için azaltım, yeniden kullanım ve geri kazanım odaklı uygulamalar yürütülmektedir. Geri kazanımı mümkün olmayan atıklar ise çevresel mevzuata uygun şekilde lisanslı tesislerde bertaraf edilmektedir.

İzmir ve İzmit Rafinerileri gemilerden atık kabul lisansına sahip olup, gemi kaynaklı atıkların yönetimi uluslararası MARPOL Sözleşmesi hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilmektedir. Bu kapsamda hidrokarbon içerikli atıklardan geri kazanım sağlanırken, diğer atık türleri çevre ve insan sağlığını koruyacak şekilde lisanslı tesislere gönderilmektedir.

Plastik atıkların azaltılmasına yönelik çalışmalarını da sürdüren Tüpraş, Koç Topluluğu'nun taahhütleri doğrultusunda 2025 yılı itibarıyla çalışan kaynaklı tek kullanımlık plastik kullanımını tamamen sona erdirmiştir.

Bu yaklaşım sayesinde Tüpraş, kaynak verimliliğini artırırken atıkların çevresel etkisini azaltmayı ve döngüsel ekonomiye katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Tüpraş Atık Yönetim Süreç Haritası

Tüpraş Atık Yönetim Süreç Haritası

Atık Geri Kazanım Oranı (%)

Atık Geri Kazanım Oranı

Döngüsel Ekonomi Yaklaşımıyla Yapılan Çalışmalar

Tüpraş, kaynakların verimli kullanımını desteklemek ve atıkları ekonomiye yeniden kazandırmak amacıyla döngüsel ekonomi yaklaşımını iş süreçlerinin ayrılmaz bir parçası olarak değerlendirmektedir. Kaynakta azaltım, geri kazanım ve endüstriyel simbiyoz uygulamalarıyla atıkların alternatif hammadde olarak değerlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütülmektedir.

2025 yılında kullanılan katalizörler, aktif karbon, refrakter malzemeler, kumlama kumu, absorbanlar, atık çamurlar ve kullanılmış kostik gibi proses atıklarının geri kazanımına yönelik çalışmalar hızlandırılmıştır. Bu kapsamda Ar-Ge faaliyetleri ve stratejik iş birlikleriyle atıkların döngüsel ekonomiye kazandırılması desteklenmektedir.

Değerli metaller içeren kullanılmış katalizörlerin geri kazanım süreçlerine yönlendirilmesiyle doğal kaynak tüketiminin azaltılmasına katkı sağlanmakta, endüstriyel simbiyoz uygulamalarıyla farklı sektörlerde ikincil hammadde kullanımı teşvik edilmektedir.

Rafinerilerde organik atıklardan kompost üretilerek yeşil alanlarda değerlendirilmekte, ayrıca biyogaz üretimine yönelik iş birlikleri ile atıkların enerjiye dönüştürülmesine katkı sağlanmaktadır.

2025 yılında yürütülen geri kazanım ve endüstriyel simbiyoz çalışmaları sonucunda Tüpraş'ın konsolide atık geri kazanım oranı %96 olarak gerçekleşmiş, bu uygulamalar sayesinde 82 milyon TL ekonomik fayda elde edilmiştir.

En önemli kaynağımız: Su ve Yönetimi

Tüpraş, suyun verimli kullanımını ve su kaynaklarının korunmasını sürdürülebilirlik yaklaşımının öncelikli alanlarından biri olarak görmektedir. Bu doğrultuda, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ile uyumlu olarak su çekişini azaltmaya yönelik çalışmalarını kapsamlı bir yol haritası çerçevesinde yürütmektedir.

2025 yılında güncellenen Su Yol Haritası, lokasyon bazlı su riskleri, yasal gereklilikler, uluslararası standartlar ve su verimliliğini artırmaya yönelik yatırım fırsatlarını bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmektedir. Çalışma kapsamında orta ve uzun vadeli senaryolar oluşturularak rafinerilerde uygulanabilecek projeler ve alternatif su kaynakları belirlenmiştir.

Tüpraş, ham su çekişini azaltmayı, su tüketiminde tasarruf sağlamayı, atık su geri kazanım ve yeniden kullanım uygulamalarını yaygınlaştırmayı ve deşarj kaynaklı çevresel etkileri azaltmayı hedeflemektedir. Bu doğrultuda tüm rafinerilerde hayata geçirilen verimlilik projeleriyle su kullanım performansının sürekli iyileştirilmesi desteklenmektedir.

Su Yol Haritası kapsamında rafinerilerin bulunduğu havzalardaki mevcut ve gelecekteki su riskleri düzenli olarak analiz edilmektedir. Su stresi, mevsimsel değişkenlik, su kalitesi ve suya erişim gibi göstergeler; Dünya Kaynakları Enstitüsü'nün (WRI) Aqueduct Su Riski Atlası ve Dünya Doğayı Koruma Vakfı'nın (WWF) Su Risk Filtresi araçları kullanılarak değerlendirilmektedir.

2025 yılında başlatılan dijitalleşme çalışmaları ile Su Yol Haritası kapsamındaki projelerin tüm rafinerilerde eş zamanlı olarak izlenmesi ve performanslarının daha etkin şekilde yönetilmesi hedeflenmektedir.

RafineriÖne Çıkan Çalışmalar
İzmit ve İzmir Atık su geri kazanım sistemlerinde kapasite artışı, filtrasyon iyileştirmeleri ve proses optimizasyonları ile geri kazanılan su miktarı artırılmıştır.
İzmitBelediye atık suyu geri kazanım projeleriyle alternatif su kaynaklarının kullanımı artırılmış; yeni üniteler ve sistem iyileştirmeleriyle su geri kazanım kapasitesi güçlendirilmiştir.
İzmirAtık su geri kazanım tesisleri etkin şekilde işletilmeye devam edilmiş, membran revizyon yatırımlarıyla su geri kazanım performansı iyileştirilmiştir.
KırıkkaleAtık su geri kazanım projeleri ve yağmur suyu geri kazanım uygulamaları sürdürülmüş; yeni su arıtma ve geri kazanım yatırımları devreye alınmıştır.
BatmanKondens geri kazanımı ve soğutma suyu hattı iyileştirme projeleriyle su tasarrufu sağlanmıştır.

Su Teknolojileri ve İnovasyon

Tüpraş, su kaynaklarının korunması ve su verimliliğinin artırılması amacıyla ileri arıtma teknolojileri ve yenilikçi su yönetimi çözümleri üzerine çalışmalar yürütmektedir.

Bu kapsamda, Avrupa Birliği destekli araştırma ve inovasyon projeleri olan AquaSPICE, EPC EqTech ve CORALIS projeleri 2025 yılında başarıyla tamamlanmıştır. Elde edilen deneyim doğrultusunda Tüpraş; döngüsel su yönetimi, ileri arıtma teknolojileri, dirençli kirleticilerin giderimi, dijital su yönetimi, su verimliliği ve iklim değişikliğine uyum alanlarında yeni Ar-Ge projeleri geliştirmeyi sürdürmektedir.

Açık inovasyon yaklaşımıyla su yönetimi alanında faaliyet gösteren girişimler, teknoloji şirketleri ve start-up'larla iş birliği fırsatları değerlendirilmektedir. Bu kapsamda yenilikçi arıtma çözümleri, membran teknolojileri, atık su geri kazanımı ve sıfır deşarj uygulamaları önceliklendirilmektedir.

Tüpraş ayrıca Koç Holding ve Koç Üniversitesi KWORKS iş birliğiyle yürütülen Koç İklim Teknolojileri Girişim Hızlandırma Programı'nın "Su" odaklı 2025-2026 dönemine destek vermektedir. Program kapsamında girişimlere pilot uygulama ve ölçeklendirme fırsatları sunularak su teknolojileri alanındaki yenilikçi çözümlerin geliştirilmesi teşvik edilmektedir.

Geri Kazanılan Su Miktarı*

Waste

Biyoçeşitlilik

Dünya Ekonomik Forumu'nun (WEF) 2025 Küresel Riskler Raporu'na göre, çevresel riskler önümüzdeki 10 yıllık risk görünümüne yön vermekte; biyoçeşitlilik kaybı ve ekosistem çöküşü ise en önemli uzun vadeli küresel riskler arasında yer almaktadır. Bu küresel risk görünümü doğrultusunda Tüpraş, biyoçeşitliliğin korunmasını yalnızca çevresel bir sorumluluk olarak değil, operasyonel dayanıklılığını ve uzun vadeli değer yaratma kapasitesini destekleyen stratejik bir öncelik olarak ele almaktadır.

Tüpraş, Çevre Yönetimi Politikası kapsamında doğal ekosistemlerin korunmasını, nesli tehlike altındaki ve endemik türlerin desteklenmesini ve faaliyetlerinin biyoçeşitlilik üzerindeki etkilerinin sorumlu şekilde yönetilmesini taahhüt etmektedir. Rafinerilerin bulunduğu dört lokasyondaki yaklaşık 15.800 dönümlük alan, ulusal mevzuat ve Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler doğrultusunda yönetilmektedir.

Yeni yatırımların biyoçeşitlilik üzerindeki olası etkileri, uzmanlar tarafından hazırlanan Ekosistem Değerlendirme Raporları aracılığıyla incelenmekte; risk tespit edilen durumlarda koruyucu, azaltıcı ve iyileştirici aksiyonlar belirlenmektedir. Çevresel etki değerlendirme süreçlerine entegre edilen çalışmalar, flora, fauna, kuş, yarasa ve çevresel DNA analizlerini içeren saha araştırmalarıyla desteklenmektedir. Güneş enerjisi santrali kurulması planlanan alanlarda ise ornitolog gözlem raporları hazırlanmaktadır.

Tüpraş, Birleşmiş Milletler Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi doğrultusunda oluşturduğu Biyoçeşitlilik Rehberi ve geliştirmekte olduğu yol haritasıyla biyoçeşitlilik yaklaşımını güçlendirmektedir. Uluslararası araçlarla gerçekleştirilen değerlendirmeler sayesinde ekosistem bağımlılıkları, faaliyetlerin doğa üzerindeki etkileri ve lokasyon bazlı riskler analiz edilmekte; elde edilen sonuçlar yatırım kararlarının ve gelecekteki azaltım planlarının şekillendirilmesinde kullanılmaktadır.

Biyoçeşitlilik çalışmaları Sürdürülebilirlik Komitesi tarafından takip edilmekte; doğal ekosistemlerin korunmasına, risklerin azaltılmasına ve biyoçeşitlilik yaklaşımının iş süreçlerine daha güçlü biçimde entegre edilmesine yönelik uygulamalar geliştirilmektedir.